Zádielska tiesňava (Zadielska dolina) i Hájske vodopády

Dzisiaj przeniesiemy się na południe Słowacji, a dokładniej do Parku Narodowego Slovenský kras i Zádielskej tiesňavy. Podczas wędrówki náučným chodníkiem Zádielska tiesňava dotrzemy do punktu widokowego Na skale skąd roztacza się widok na Zádielską dolinę, znajdującą się w jej obrębie Cukrovą Homoľe, Turcianską kotlinę płaskowyż Horný vrch oraz Węgry. Na koniec naszej wycieczki zajrzymy do Hájskej doliny i zobaczymy Hájske vodopády.

Położenie

Zádielska tiesňava (Zadielska dolina) rozciąga się na południu Słowacji, na terenie Košického kraja i Národného parku Slovenský kras (Parku Narodowego Słowacki Kras). Wąwóz oddalony jest około 4 km od miasteczka Turňa nad Bodvou, 22 km od Rožňavy i 32 km od Košic (Koszyc).

Przebieg náučného chodníka Zádielska tiesňava. Numerami 1 – 7 zaznaczono lokalizację poszczególnych tablic informacyjnych. Natomiast, czerwony punkt to parkovisko Zádiel.

Dojazd i parking

W jej pobliżu przebiega droga krajowa nr 16 (Zvolen –Rožňava – Košice). Do parkingu położonego na północ od wsi Zádiel prowadzi droga nr 3333.

Parkovisko Zádiel. W tle wschodnie zbocza płaskowyżu Horný vrch.

Zádielska tiesňava (Zadielska dolina)

Zádielska tiesňava powstała w środkowotriasowych wapieniach, w wyniku erozyjnej działalności Blatnického potoka (potoku Blatnica). Długi na 3 km oraz głęboki na ponad 300 metrów wąwóz rozdziela dwa krasowe płaskowyże: Horný vrch i Zádielską planine. W 1954 roku ustanowioną ją Narodowym Rezerwatem Przyrody, w celu ochrony unikalnej rzeźby krasowej oraz endemicznych gatunków flory i fauny.

Zádielska tiesňava – widok z punktu widokowego Na skale. W tle Turnianska kotlina oraz fragment płaskowyżu Dolný vrch.

W obrębie wąwozów (głownie na zachodnich stokach Zádielskej planiny) zlokalizowanych jest około 100 jaskiń. Najdłuższą z nich jest długa na 60 metrów Tajná jaskyňa (Jaskinia Tajemna). Z kolei, z Kráľovską jaskyňą związana jest legenda o węgierskim królu Beli IV, który ukrywał się w niej przed hordami Tatarów. Nie wiem jak wam, ale ta historia przypomina mi naszą legendę o królu Łokietku, który skrył się w jednej z Ojcowskich jaskiń.

Náučný chodník Zádielska tiesňava (Ścieżka edukacyjna Zadielska dolina)

Mierzący 9 kilometrów długości náučný chodník Zádielska tiesňava (ścieżka edukacyjna Zadielska dolina) prowadzi po czerwonym, a następnie niebieskim szlaku turystycznym. Całkowity czas przejścia wynosi około 4 godzin. Wzdłuż chodnika ustawiono 7 tablic informacyjnych przedstawiających historię, geomorfologie oraz faunę i florę Zádielskej planiny. Ze względu na przewyższenie sięgające ponad 500 metrów trasa uznawana jest za średnio trudną.

Zádielska tiesňava – jedna z tablic informacyjnych należąca do náučného chodníka Zádielska tiesňava

Etap 1: Parkovisko Zádiel – Zádielska dolina Horáreň

Naszą wyprawę rozpoczynamy na parkingu położonym na północnym krańcu wsi Zádiel. Od tego momentu będziemy poruszać się asfaltową drogą biegnącą w górę Zádielskej tiesňavy, do węzła turystycznego Zádielska dolina Hórařen. Pokonanie ponad trzykilometrowego odcinka zajmuje około 1 godziny.

Zádielska tiesňava – początek szlaku prowadzącego w głąb doliny

Na tym etapie náučný chodnik Zádielska tiesňava przebiega dość łagodnie i pokrywa się z przebiegiem czerwonego szlaku. Wzdłuż niego przepływa Blatný potok, na którym utworzyły się niewielkie kaskady i wodospady.

Zádielska tiesňava – fragment czerwonego szlaku i náučného chodníka (ścieżki edukacyjnej)

Mniej więcej w połowie drogi znajduje się 105-metrowa skalna wieża – Cukrová homoľa. Jest to najwyższa tego typu formacja skalna na Słowacji.

Cukrová Homoľa – widok z punktu widokowego Na skale

Zádielska chata

Około 400 metrów od rozwidlenia Zádielska dolina Horáreň znajduje się Zádielska chata. W schronisku znajduje się bufet z przekąskami i napojami, miejsce do odpoczynku, węzeł sanitarny oraz atrakcje dla dzieci. Jest to jedyne takie miejsce w tej części Slovenského Krasu. Chata jest otwarta przez cały tydzień, w godzinach 10:00 – 17:00.

Zádielska chata

Etap 2: Zádielska dolina Horáreň – Vyhliadka Na skale

Od węzła turystycznego Zádielska dolina Hórařen niebieski szlak wspina się po zachodnich stokach Zádielskej planiny do vyhliadki (punktu widokowego) oraz rázcestie (skrzyżowanie szlaków) Na skale.

Zádielska tiesňava – rázcestie (skrzyżowanie szlaków) Na skale

Na tym etapie szlak przebiega po leśnej drodze, przez las bukowy. Podczas 40 minutowego podejścia pokonamy około 200 metrowe przewyższenie. Będzie to jeden z trudniejszych etapów naszej wycieczki.

Zádielska tiesňava – fragment niebieskiego szlaku biegnącego do rázcestie Na skale

Z vyhliadki (punktów widokowych) Na skale roztacza się widok na dolinę, znajdującą się w jej obrębie Cukrovą Homoľe, Turcianską kotlinę oraz płaskowyż Horný vrch. Punkty widokowe nie posiadają żadnych zabezpieczeń, dlatego należy zachować szczególną ostrożność w ich obrębie.

Vyhliadka Na skale – widok na Zádielską tiesňave

Etap 3: Vyhliadka Na skale – Zádielska planina

Od vyhliadki Na skale ścieżka biegnie dość łagodnie wśród łąk porastających górne partie płaskowyżu. Po około 25 minutach spaceru docieramy do rozwidlenia szlaków Okrúhly laz (600 m n.p.m.).

Zádielska planina – fragment niebieskiego szlaku i náučného chodníka Zádielska tiesňava

W jego pobliżu położone są pozostałości Zádielskeho hradiska. Pochodzące z epoki żelaza hradisko zajmowało powierzchnię 110 ha, co czyniło go największym prehistorycznym fortem na Słowacji. Do naszych czasów zachowały się jedynie fragmenty północnych wałów.

Zádielska planina – Náučný chodník Zádielska tiesňava

Po kolejnych 10 – 15 minutach docieramy do kolejnego punktu widokowego na Krkavčích skalách. Punkt widokowy położony jest na skalnych platformach, których ściany opadają niemal pionowo do Zádielskej doliny.

Zádielska planina – Vyhliadka na Krkavčích skalách

Zádielska planina

Zádielska planina (Płaskowyż Zadielski) jest jedną z najmniejszych płaskowyżów Slovenského Krasu. Położona jest pomiędzy dwiema skalistymi dolinami, w pobliżu miasteczka Turňa nad Bodvou. Jej zachodnie ściany opadają do Zádielskiej doliny, wschodnie zaś do Hájskej doliny. W południowej części płaskowyżu wznoszą się ruiny Turnianskeho hradu.

Zádielska planina – widok na grzbiet (górną część) oraz zachodnie stoki płaskowyżu

Najwyższym punktem Zádielskej planiny jest Grečov (891 m n.p.m.). W jej obrębie występuje najmniejsze powierzchniowe formy krasowe, czyli škrapy (pol. lapiaz). Tego typu formy powstają w wyniku rozpuszczania podłoża wapiennego pod wpływem wód opadowych.

Turniansky hrad. W tle Zádielska planina i Horný vrch.

Powrót

Po kolejnych 20 minutach marszu docieramy do słabo oznakowanego rozwidlenia. Aby wrócić na parking musimy opuścić niebieski szlak biegnący do Turnianskeho hradu i kontynuować naszą wyprawę ścieżką należącą do náučného chodníka. Od tego momentu nasza trasa będzie przebiegać po ostro nachylonych ścianach Zádielskej planiny.

Zádielska planina – rozwidlenie niebieskiego szlaku i náučného chodníka Zádielska tiesňava

Ścieżka miejscami jest wąska prowadzi po kamienistym podłożu. Podczas zejścia będzie towarzyszył nam widok na Dolný i Horný vrch oraz Turnianską kotline.

Zádielska planina – początkowy fragment zejścia do wsi Zádiel

Po około 40 minutach i pokonaniu niemal 300 metrowego przewyższenia docieramy do wsi Zádiel. Stąd już parę kroków do parkingu, z którego rozpoczynaliśmy naszą wyprawę.

Zádielska planina – fragment zejścia do wsi Zádiel

Hájske vodopády

Przy okazji pobytu w Zádielskej dolinie warto wybrać do oddalonej o zaledwie 3 km na wschód Hájskej doliny, w której znajdują się Hájske vodopády (zwane także wodospadami Hlboký Jarok).

Hájske vodopády – otoczenie Stredného Hájskeho vodopádu (Średniego wodospadu)

Hájske vodopády położone są u ujścia Hájskej doliny, przy drodze 3306 (Turňa nad Bodvou – Hačava). Niewielki parking mieści się za osadą Háj, mniej więcej w połowie drogi między zejściem do Dolného i Veľkého Hájskeho vodopádu.

Parkovisko Hájske vodopády

Przepływający przez dolinę Hájsky potok tworzy w trawertynowym podłożu grupę 10 wodospadów i kaskad, których wysokość waha się od 1 do prawie 7 metrów. Do poszczególnych wodospadów można dostać się kilkoma zejściami, położonymi bezpośrednio przy drodze 3306.

Hájske vodopády – fragment ścieżki prowadzącej do jednego z wodospadów

Do największych i najczęściej odwiedzanych wodospadów należą:

Dolný Hájsky vodopád (na strzałkach oznaczany jako vodopád č.1) mierzy 5 metrów wysokości i znajduję się w pobliżu drogowskazu Hájske vodópady.

Hájske vodopády – Dolný Hájsky vodopád (Dolny wodospad)

Veľký Hájsky vodopád (vodopád č.2) spływa kilkoma kaskadami po mierzącej 7 metrów wysokości i szerokiej na 20 metrów skale wapiennej. Jest to najwyższy z Hájskych vodopádov.

Hájske vodopády – Veľký Hájsky vodopád (Wielki wodospad)

Stredný Hájsky vodopád (vodopád č.3) mierzy prawie 6 metrów wysokości i oddalony jest od Veľkého Hájskeho vodopádu o około 120 metrów. W tym miejscu kończy się ścieżka prowadząca wzdłuż Hájskych vodopádov.

Hájske vodopády – Stredný Hájsky vodopád (Średni wodospad)

Pozostałe wodospady to: Hájsky vodopád Veľký most, Malá Hájska kaskada, Hájsky vodopád Malý most, Hájsky vodopádik, Kamenný žľab vodopádik, Smaragdový vodopád oraz Horný Hájsky vodopád (vodopád č.4).

Hájske vodopády – w drodze do Stredného Hájskeho vodopádu (Średniego wodospadu)

Ścieżka wzdłuż Hájskych vodopádov przebiega przez tereny zalesione, co momentami może utrudniać dotarcie do kilku mniejszych wodospadów. Dla turystów przygotowano miejsca do odpoczynku: drewniane altany oraz ławki.

Hájske vodopády – jedno z miejsc do odpoczynku

Nasza opinia

Zádielską tiesňave polecamy wszystkim miłośnikom przyrody, geologii oraz pieszych wędrówek. Przejście náučným chodníkem Zádielska tiesňava jest dobrym sposobem na zaznajomienie się z Slovenským krasem i Zádielską planiną.

Zádielska tiesňava – fragment czerwonego szlaku i náučného chodníka (ścieżki edukacyjnej)

Ponadto, jest to jedna z nielicznych tras typu pętla znajdujących się na terenie Parku Narodowego Slovenský kras. Przed rozpoczęciem wyprawy warto zaopatrzyć się w wygodne buty. Jedynym miejscem na całej trasie, gdzie możemy zjeść i napić się będzie Zádielska chata.

Zádielska tiesňava – rázcestie Zádielska dolina Horáreň

Dno doliny jest zalesione i dość monotonne pod względem widokowym. Dla lepszych widoków należy udać się na jeden z punktów widokowych np. vyhliadkę Na skale.

Hájske vodopády – Veľký Hájsky vodopád (Wielki wodospad)

Bibliografia

Zamieszczone w artykule zdjęcia oraz materiały zostały zebrane w czerwcu 2023 roku.

Napisz komentarz